หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ E-Book พระธรรมบทพร้อมพระคาถาและเรื่องเล่า

 

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ E-Book พระธรรมบทพร้อมพระคาถาและเรื่องเล่า

ธรรมบท แปลว่า บทธรรม หรือข้อธรรม เป็นชื่อหมวดธรรมคัมภีร์หนึ่ง ในขุททกนิกาย สุตตันตปิฎก ซึ่งท่านแบ่งออกเป็น 15 คัมภีร์ ธรรมบทเป็นคัมภีร์หนึ่ง นับเป็นลำดับที่ 2 ใน 15 คัมภีร์นั้น ธรรมบทเป็นพระพุทธพจน์ทั้งคัมภีร์ ประพันธ์เป็นสำนวนร้อยกรอง คือ เป็นคาถาล้วน เพราะมีสำนวนเป็นคาถาล้วนนี้เอง ในคัมภีร์สมันตปาสาทิกา อรรถกถาวินัยปิฎก ตอนพาหิรนิทาน  ท่านจัดเข้าในหมวดคาถา ซึ่งเป็นหมวดหนึ่งในสัตถุศาสน์ คือ คัมภีร์ที่ท่านแบ่งพระพุทธพจน์ออกเป็น 9 คาถา เป็นลำดับที่ 4 ในองค์ 9 นั้น ในขุททกนิกายที่อ้างข้างต้น ท่านแบ่งธรรมบทออกเป็น วรรค ได้ 26 วรรค มี ยมกวรรค เป็นต้น มี พราหมณวรรค เป็นที่สุด แต่ละวรรคมีจำนวนคาถาไม่เท่ากัน ในยมกวรรค มี 20 คาถา  เป็นต้น รวมทั้ง 26 วรรค มีคาถา 432 คาถา และในแต่ละวรรคมีเรื่องประกอบเพื่อความแจ่มแจ้งของพระพุทธพจน์นั้นๆ แต่ละวรรค เรื่องก็มีไม่เท่ากัน ในยมกวรรคมี 14 เรื่อง มีเรื่องพระจักขุบาลเถระ เป็นต้น ในอรรถกถาธรรมบท หรือ ธัมมปทัฏฐกถา ท่านใช้คำว่า จักขุปาลัตเถรวัตถุ แปลกันว่า นิทาน หรือเรื่องเล่าพระจักขุบาล หรือเรื่องพระจักขุบาล รวมทั้ง 26 วรรค มี 301 เรื่อง ข้อธรรมที่เรียกว่า “ธรรมบท” มีคาถาว่า

มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา      มโนเสฏฺฐา มโนมยา

มนสา เจ ปทุฏฺเฐน           ภาสติ วา กโรติ วา

ตโต นํ ทุกฺขมนฺเวติ            จกฺกํ ว วหโต ปทํ.

แปลตามคาถาว่า

“ทุกสิ่งทุกอย่างสำเร็จได้ด้วยใจ

ถ้าคนเรามีใจชั่วเสียแล้ว

การพูด การกระทำก็พลอยชั่วไปด้วย

เพราะการพูดชั่วกระทำชั่วนั้น

ทุกข์ย่อมตามสนองเขา

เหมือนล้อเกวียนหมุนตามรอยเท้าโค.

เรื่องพระจักขุบาล เป็นตัวอย่างของอุกศลบทนี้ ท่านพระพุทธโฆษาจารย์เล่าว่า พระจักขุบาลองค์นี้เป็นหมอตา รักษาโรคตาให้หญิงคนหนึ่ง โดยที่หญิงคนนั้นให้สัญญาว่า ถ้ารักษาหายจะยอมเป็นทาสรับใช้ ท่านให้ยาหยอดตาเพียงครั้งเดียวโรคหาย หญิงนั้นคิดจะไม่ยอมตามตกลง จึงแกล้งบอกว่าไม่หาย ทำมายาจนหมอรู้ หมอโกรธเลยให้ยาหยอดตาบอดไปเลย ท่านพระจักขุบาลบวชแล้ว ทำความเพียรแรงกล้า ไม่ยอมนอนถึง 3 เดือน ตาก็บอด แต่ท่านบรรลุพระอรหัต เป็นพระอรหันต์ ประเภทสุกขวิปัสสกะ ไม่ได้ปฏิสัมภิทา ไม่แตกฉานในข้อธรรม ท่านเป็นตัวอย่างของพระอรหันต์ผู้ปฏิบัติลำบาก และได้บรรลุธรรมช้า

=================

สนใจดูรายละเอียดและสั่งซื้อได้ที่ลิงก์นี้